Có một phiên chợ đầu năm và chứa đựng nhiều giai thoại, phiên chợ mà kẻ bán người mua không cốt lấy hàng, lấy tiền. Đó chính là phiên chợ Viềng ở Nam Định, một năm chỉ họp một ngày mùng 8 Tết, đúng hơn là từ chiều tối mùng 7 kéo dài đến đầu giờ chiều hôm sau.

Từ Thanh Hóa, Ninh Bình, Hà Nội, Hải Phòng, người ta nô nức keo nhau về Nam Định để đi chợ Viềng khiến cho tất cả các khách sạn trong dịp này không còn một chỗ trống, và cả một khu chợ Viềng chật cứng đến nỗi không đặt nổi bàn chân! Trong những tư liệu dân gian, Viềng không phải là một địa danh cụ thể, ở Nam Định, danh từ Viềng chỉ một khái niệm mang nghĩa định tính.

Bởi vậy, chợ Viềng phiêu bạt trên đất huyện Nam Trực theo những quyết định qui hoạch và từ khoảng gần 10 năm nay chợ Viềng họp tại xã Trung Thành, huyện Vụ Bản, tuy nhiên do nằm kề Phủ Giầy thờ bà chúa Liễu Hạnh, nên chợ Viềng họp la cả sang khu vực này và kéo dài tới cả thị trấn Gôi của huyện Nam Trực cách đó gần mười cây số! Theo truyền thuyết thì người bán kẻ mua ở chợ Viềng chỉ để lấy may là chính.

Dân gian, và những chiếc... loa treo ngoài cổng chợ nói rằng, không đi chợ Viềng trong lòng day dứt, đi mà không mua không bán gì thì cũng buồn bực không yên. Vật phẩm đến chợ gồm mấy mặt hàng chính: thịt bò, cây giống, đồ đồng và đồ mây tre. Với những “thuộc tính” kể trên, có thể thấy Viềng là một phiên chợ đầy màu sắc văn hóa, thậm chí thêm cả một chút tín ngưỡng.

Tuy nhiên, đến với chợ Viềng, người ta có thể mua rất nhiều thứ ngoài bốn mặt hàng truyền thống kể trên đồng thời không bao giờ quên... nói thách và mặc cả! Theo nhận xét của nhiều người, các bậc tiền bối sáng lập phiên chợ dân gian này phải là những người rất “siêu” về kinh tế, đặc biệt là kinh nghiệm tiếp thị và nghiên cứu tâm lý khách hàng.

Có thể dẫn chứng như sau: Chợ mở vào dịp đầu năm, khi những ngày Tết vừa qua, nhưng không khí Tết vẫn còn, tâm lý ăn chơi, tiêu xài (tháng giêng là tháng ăn chơi - ca dao) và người ta không ngại tiêu tiền, cho dù là việc tiêu tiền cho những món hàng tương đối không quan trọng trong đời sống. Chính vì thế, ngoài bốn “đặc sản” kể trên người ta mới bán được những món hàng mang tính chất “chổi cùn rế rách” vốn cũng là một đặc điểm rất lâu đời của chợ Viềng.

Chân lý: đi chợ mua lấy may, bán lấy may, là một sáng kiến tiếp thị tuyệt vời. Nó làm cho người mua hết phân vân, còn người bán có cơ hội thuyết phục. Tạo được tâm lý này, người ta đã tạo được ra một nhu cầu vốn không có thực để bán bàng. Việc bán mua diễn ra lúc nửa đêm cũng thật thú vị, nó tạo cho người mua cảm giác “không mua thì hết đến nơi” hoặc “có lẽ hàng này tốt, đêm cũng có người mua” và xếp vòng trong vòng ngoài chờ đến lượt, chiêu bán hàng này nay được cánh lái buôn hàng giảm giá, hàng kém chất lượng bán đầy các vỉa hè Hà Nội, TP.HCM khi đêm về.

Lưu ý là tại chợ Viềng, theo quan sát của TNO thì chủ yếu là hàng kém chất lượng, cho dù đó chỉ là thịt bò, cây giống hay mấy thứ đồ đồng giả cổ. Lấy món hàng được nhiều người mua nhất và chiếm doanh số cao nhất là thịt bò, thì trong một đêm đi từ TP Nam Định tới chợ, phóng viên TNO đã thấy ở bên đường, người ta thịt đến hàng trăm con... trâu để bán với giá thịt bò, ai cũng biết vậy, nhưng ai cũng mua! Và như trên đã nói, đến chợ Viềng mua bán lấy may, nhưng tất cả đều nói thách và trả giá, và hể hả nếu mua bán được hời?

Cuối cùng, dù là phiên chợ cầu may, nhưng nhiều năm nay, người ta liên tục tổ chức xổ số trong chợ và thu được ối tiền. Tóm lại, trước khi trở thành một phiên chợ mang đậm nét văn hóa thì Viềng chắc chắn phải là một phiên chợ sinh ra để bán mua! Và phương pháp bán hàng của phiên chợ đặc biệt này đáng được tham khảo như những ví dụ kinh điển về công tác tiếp thị trong cơ chế thị trường.

Sưu Tầm